Τα τελευταία χρόνια παρακολουθώ με ιδιαίτερο ενδιαφέρον ένα περιβαλλοντικό κίνημα που αναπτύσσεται σε διάφορες χώρες του κόσμου και το οποίο, κατά τη γνώμη μου, θα έπρεπε να απασχολήσει πολύ περισσότερο και την Ελλάδα.
Πρόκειται για το Depavement Movement, ένα κίνημα που βασίζεται σε μια απλή αλλά ουσιαστική ιδέα, να αφαιρέσουμε όπου είναι δυνατόν το περιττό τσιμέντο και την άσφαλτο από τις πόλεις μας και να επιστρέψουμε τον χώρο στη φύση.
Ίσως σε κάποιους να ακούγεται παράξενο.
Δυστυχώς στην Ελλάδα έχουμε συνηθίσει να θεωρούμε την ανάπτυξη συνώνυμη με το τσιμέντο, την πλακόστρωση και τις ασφαλτοστρωμένες επιφάνειες.
Για δεκαετίες, κάθε ελεύθερο κομμάτι γης μετατρεπόταν σε πάρκινγκ, δρόμο και άλλα διάφορα, πάντα με μπετόν.
Στο εξωτερικό πλέον, όλο και περισσότεροι επιστήμονες, πολεοδόμοι, περιβαλλοντικές οργανώσεις αλλά και απλοί πολίτες συνειδητοποιούν ότι αυτή η λογική έχει φτάσει στα όρια της.
Εδώ και κάποια χρόνια έχει εμφανιστεί το οργανωμένο Depavement Movement που ξεκίνησε το 2008 στο Πόρτλαντ των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η αφορμή της εμφάνισης του ήταν σχεδόν τυχαία όταν μια παρέα πολιτών αποφάσισε να αφαιρέσει την άσφαλτο από έναν χώρο στάθμευσης μπροστά από το σπίτι τους και να τον μετατρέψει σε κήπο. Έτσι λοιπόν αυτό που αρχικά έμοιαζε με μια μικρή τοπική παρέμβαση εξελίχθηκε σε ένα ολόκληρο κίνημα αστικής αναγέννησης.
Οι άνθρωποι αυτοί είχαν συνειδητοποιήσει ότι κάτω από χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα τσιμέντου εξακολουθούσε να υπάρχει γη που μπορούσε να αναπνεύσει, να απορροφήσει νερό, να φιλοξενήσει φυτά και να αποτελέσει ξανά κομμάτι του φυσικού περιβάλλοντος.
Από τότε, η ιδέα εξαπλώθηκε σε πολλές πόλεις του κόσμου. Σχολεία, γειτονιές, εκκλησίες, κοινότητες και δήμοι άρχισαν να αφαιρούν περιττές ασφαλτοστρωμένες επιφάνειες και να τις μετατρέπουν σε χώρους πρασίνου, μικρά πάρκα, κήπους βρόχινου νερού, παιδικές χαρές ή κοινοτικούς λαχανόκηπους.
Αξίζει να αναφέρω ότι σε πολλές περιπτώσεις, οι εργασίες γίνονταν από εθελοντές, γεγονός που προσδίδει στο κίνημα και έναν έντονο κοινωνικό χαρακτήρα.
Η φιλοσοφία του είναι απλή. Προς αποφυγή παρεξήγησης, δεν υποστηρίζει ότι πρέπει να καταργηθούν οι δρόμοι ή οι υποδομές που είναι απαραίτητες για τη λειτουργία μιας πόλης, υποστηρίζει όμως ότι υπάρχουν αμέτρητοι χώροι που έχουν καλυφθεί άσκοπα με τσιμέντο και άσφαλτο και οι οποίοι θα μπορούσαν να αποκτήσουν μια εντελώς διαφορετική χρήση προς όφελος των κατοίκων και του περιβάλλοντος.
Σ’ όλο αυτό το θέμα δεν νομίζω οτι τίθεται μόνο ζήτημα αισθητικής αλλά ζήτημα που αφορά τις επιπτώσεις της υπερβολικής τσιμεντοποίησης οι οποίες είναι πλέον εμφανείς παντού.
Oλοι γνωρίζουμε ότι οι πόλεις μας γίνονται ολοενα και θερμότερες, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες με την άσφαλτο και το τσιμέντο να απορροφούν μεγάλες ποσότητες θερμότητας και να δημιουργούν το φαινόμενο των αστικών θερμικών νησίδων.
Τους χειμερινούς μήνες όταν σημειώνονται έντονες βροχοπτώσεις, το νερό δεν μπορεί να απορροφηθεί από το έδαφος και καταλήγει γρήγορα στους δρόμους και στα φρεάτια, αυξάνοντας τον κίνδυνο πλημμυρών.
Επιπλέον, κάθε φορά που βρέχει, οι συμπαγείς επιφάνειες μεταφέρουν ρύπους, λάδια και διάφορα κατάλοιπα προς τα ρέματα, τους ποταμούς και τελικά τη θάλασσα.
Σε αντίθεση, το φυσικό έδαφος η αυτό που καλύπτεται από βλάστηση, λειτουργεί σαν ένα φίλτρο που συγκρατεί και επεξεργάζεται μεγάλο μέρος αυτών των ρύπων.
Πέρα απ’ αυτό όμως υπάρχει και μια ακόμη διάσταση που συχνά πολλοί παραβλέπουμε, κάθε τετραγωνικό μέτρο χώματος που καλύπτεται με τσιμέντο παύει να είναι ένας ζωντανός οργανισμός.
Χάνει δηλαδή τη δυνατότητα να φιλοξενεί μικροοργανισμούς, έντομα, φυτά και μικρές μορφές ζωής που αποτελούν μέρος της βιοποικιλότητας.
Με απλά λόγια, δεν χάνουμε μόνο πράσινο , χάνουμε ένα ολόκληρο οικοσύστημα.
Αυτός και είναι ο λόγος που προσωπικά θεωρώ ότι το Depavement Movement δεν είναι απλώς μια μόδα ή ακόμη μια περιβαλλοντική τάση. Είναι θα έλεγα μια διαφορετική αντίληψη για το πώς πρέπει να σχεδιάζουμε τις πόλεις του μέλλοντος ώστε να είναι πιο ανθρώπινες.
Πόλεις όπου θα αφήνουμε την φύση να συνυπάρχει μαζί μας.
