Το νέο σας βιβλίο, η Παλίρροια, κινείται ανάμεσα σε δύο σκοτεινά ορόσημα: την πανώλη και το ψυχιατρικό άσυλο. Γιατί επιλέξατε να τοποθετήσετε τους ήρωές σας σε τόσο οριακές καταστάσεις;
Επειδή πιστεύω ακράδαντα ότι μόνο στις ακραίες καταστάσεις αποκαλύπτεται η γυμνή αλήθεια της ανθρώπινης ύπαρξης. Όταν όλα γύρω καταρρέουν, οι μάσκες πέφτουν και ερχόμαστε αντιμέτωποι με τον πραγματικό μας εαυτό. Εκεί ακριβώς, στο μεταίχμιο της επιβίωσης, είναι που βλέπουμε το καλό να παλεύει σώμα με σώμα με το κακό, και το φως να συγκρούεται με το σκοτάδι. Σε τέτοιες στιγμές, ανάλογα με τον χαρακτήρα, τις αξίες και την παιδεία που κουβαλάει ο καθένας μας, επιλέγει στρατόπεδο. Ως συγγραφέας αλλά και ως άνθρωπος, θέλω και εύχομαι πάντα να επικρατεί το καλό. Τοποθετώντας τους ήρωές μου σε αυτό το σκοτεινό υπόβαθρο, τους έδωσα την ευκαιρία να δώσουν τη δική τους μάχη για να κρατήσουν την ψυχή τους αλώβητη.
Ο εγκλεισμός, ο φόβος του άγνωστου και η απομόνωση είναι διάχυτα στο έργο σας. Πιστεύετε ότι η ανθρώπινη ψυχολογία αντιδρά με τον ίδιο τρόπο στον τρόμο, είτε μιλάμε για τον Μεσαίωνα είτε για τον 20ό αιώνα;
Πιστεύω ακράδαντα πως ναι. Η ανθρώπινη ψυχολογία στον πυρήνα της δεν αλλάζει, όσα χρόνια κι αν περάσουν, όσες τεχνολογικές ή κοινωνικές επαναστάσεις κι αν σημειωθούν. Υπάρχουν κάποια μεγέθη στη ζωή μας που παραμένουν σταθερά και αναλλοίωτα στον χρόνο: η αγάπη, η καλοσύνη, η απελπισία, ο θάνατος… Ο φόβος είναι αναμφισβήτητα ένα από αυτά τα πρωτόγονα, σταθερά στοιχεία. Είτε ένας άνθρωπος βρισκόταν εγκλωβισμένος στην Ποβέλια του Μεσαίωνα, αντιμέτωπος με τον αόρατο εχθρό της πανώλης, είτε βρισκόταν κλεισμένος στους τέσσερις τοίχους ενός ψυχιατρικού ασύλου του 20ού αιώνα, η ψυχή του βίωνε την ίδια ακριβώς αγωνία, την ίδια απομόνωση και την ίδια ανάγκη για σωτηρία. Το σκηνικό αλλάζει, αλλά ο ανθρώπινος πόνος και η αντίδραση στον τρόμο παραμένουν ίδια.
Μιλήστε μας λίγο για τους πρωταγωνιστές σας. Ποια κοινά στοιχεία μοιράζονται οι άνθρωποι αυτών των δύο τόσο διαφορετικών περιόδων;
Οι πρωταγωνιστές μου, παρόλο που ανήκουν σε εντελώς διαφορετικές εποχές, μοιράζονται ακριβώς όλα εκείνα τα «σταθερά και αναλλοίωτα» στοιχεία της ανθρώπινης φύσης στα οποία αναφέρθηκα πριν. Πάνω από όλα, τους ενώνει η βαθιά, πρωτόγονη αγάπη για τη ζωή και την ίδια στιγμή ο παλαιικός φόβος του θανάτου. Κατά τη διάρκεια της ιστορίας, όλοι τους ισορροπούν σε ένα λεπτό σκοινί ανάμεσα στην απόλυτη ελπίδα και την ολοκληρωτική απελπισία. Και εκεί, μέσα στη δική τους «παλίρροια», έρχονται αντιμέτωποι με τις δικές τους εσωτερικές συγκρούσεις: από τη μία πλευρά ο εγωισμός και το ένστικτο της αυτοσυντήρησης, και από την άλλη η φιλαλληλία, η θυσία και η προσφορά προς τον συνάνθρωπο. Αυτές οι εσωτερικές μάχες είναι που τους κάνουν τόσο ίδιους ανάμεσα στον πόνο και στην ελπίδα, γεφυρώνοντας το χάσμα των αιώνων.
Το ψυχιατρικό άσυλο του 20ού αιώνα κρύβει τα δικά του μυστικά. Τι σας γοήτευσε περισσότερο εξερευνώντας αυτή τη συγκεκριμένη εποχή μέσα από τους χαρακτήρες σας;
Αυτό που με γοήτευσε, αλλά και με συγκλόνισε βαθύτατα, ήταν η λεπτή γραμμή ανάμεσα στη λογική και την τρέλα, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο η κοινωνία του 20ού αιώνα αντιμετώπιζε το «διαφορετικό». Εξερευνώντας το άσυλο μέσα από τους χαρακτήρες μου, συνειδητοποίησα ότι πίσω από εκείνους τους γκρίζους τοίχους δεν κλείνονταν μόνο άνθρωποι με ψυχικές ασθένειες, αλλά συχνά και ψυχές που απλώς δεν χωρούσαν στα καλούπια της εποχής τους. Με γοήτευσε η πρόκληση να φωτίσω τη βουβή τους κραυγή, να δείξω πώς το άσυλο μετατρεπόταν από χώρος θεραπείας σε χώρο εγκλεισμού, και πώς οι ήρωές μου, στερημένοι από κάθε δικαίωμα, πάλευαν να κρατήσουν την αξιοπρέπεια και τη λογική τους. Είναι μια εποχή που, αν και πιο κοντά σε εμάς χρονικά, κρύβει ένα βαθύ, εσωτερικό σκοτάδι.
Κατά τη διάρκεια της συγγραφής, νιώσατε ποτέ να παρασύρεστε κι εσείς από το έντονο ψυχολογικό κλίμα και την «παλίρροια» των συναισθημάτων των ηρώων σας;
Μονίμως. Υπήρχαν μεγάλες περίοδοι που, όταν καθόμουν στο γραφείο μου, έπαυα να είμαι η Μαίρη. Γινόμουν η Λουτσία, η Ρεμίνα, ο Βιτόριο… Έμπαινα στην ψυχή τους, ένιωθα τον φόβο τους, την ανάσα τους, την απελπισία τους. Και αυτό το βίωμα δεν περιοριζόταν μόνο στις ώρες που έγραφα. Τους ήρωες αυτούς τους κουβαλούσα μαζί μου, ζούσαν μέσα μου στην καθημερινότητά μου, ακόμα και πολύ μετά αφότου τελείωσα το βιβλίο. Ειδικά τον αγαπημένο μου Αλεσάντρο… Με τον Αλεσάντρο αναπτύχθηκε ένας τόσο βαθύς εσωτερικός δεσμός, που μπορώ να σας πω με απόλυτη ειλικρίνεια ότι τον κουβαλάω μέσα μου μέχρι και σήμερα, σχεδόν έξι χρόνια μετά. Όταν δίνεις ένα κομμάτι της ψυχής σου σε έναν χαρακτήρα, αυτός δεν σε εγκαταλείπει ποτέ.
Έπειτα από ένα τόσο ανατρεπτικό και βαθύ μυθιστόρημα, ποια είναι τα επόμενα συγγραφικά σας σχέδια; Υπάρχει ήδη κάτι στα σκαριά;
Θα σας πω την απόλυτη αλήθεια μου. Τα τελευταία χρόνια, η μεγαλύτερη πρόκληση για μένα ήταν να βρω ένα ερέθισμα που θα με έκανε να γράψω κάτι που να ξεπερνά την Παλίρροια. Είναι αυτό που παθαίνουμε συχνά οι συγγραφείς: ανεβάζουμε διαρκώς τον πήχη. Πριν από μερικούς μήνες, λοιπόν, ξεκίνησα κάτι καινούργιο. Δεν ξέρω αν ως θέμα είναι «καλύτερο», ξέρω όμως ότι νιώθω την έντονη ανάγκη να γράψω και να καταθέσω ξανά κομμάτια από την ψυχή μου. Αυτή την περίοδο ο χρόνος μου είναι εξαιρετικά περιορισμένος, γι’ αυτό και προχωράω πολύ αργά – βήμα βήμα, σελίδα τη σελίδα. Άλλωστε, η βιασύνη και η πίεση δεν είναι ποτέ καλοί σύμβουλοι στη συγγραφή. Το νέο βιβλίο χρειάζεται τον δικό του χρόνο για να ωριμάσει μέσα μου, κι εγώ του τον χαρίζω απλόχερα.
Άνεμος εκδοτική www.anemosekdotiki.gr
Aιγίνης 14 Κυψέλη TK 11362 τηλ. 2108223574
