Νέες προθεσμίες στις ρυθμίσεις, πλαφόν στις προκαταβολές, «πάγωμα» τόκων και προστασία του συνεπούς δανειολήπτη: τι σχεδιάζεται και γιατί αφορά πολύ περισσότερους από όσους ήδη κινδυνεύουν με πλειστηριασμό.
Του Αλέξανδρου Δ. Βαρτζόπουλου
Δικηγόρου, LLM, ΜΔΕ
Πληρώνεις τη ρύθμισή σου, αλλά φοβάσαι ότι θα σου επιδοθεί ένα ακόμη δικαστικό έγγραφο. Ζητάς να μάθεις πώς προέκυψε το υπόλοιπο του δανείου σου, αλλά παίρνεις μόνο έναν συνολικό αριθμό. Προσπαθείς να συμφωνήσεις σε δόσεις, αλλά η προκαταβολή που σου ζητείται είναι ένα ποσό που δεν διαθέτεις.
Αν αναγνωρίζεις τη δική σου αγωνία σε κάποια από αυτές τις εικόνες, η συζήτηση για τους servicers σε αφορά άμεσα. Αφορά και εκείνον που πληρώνει, και εκείνον που διαπραγματεύεται, και εκείνον που προσπαθεί ακόμη να καταλάβει τι ακριβώς του ζητούν.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι απλό: ποιος ελέγχει αν ο πιστωτής τηρεί τις δικές του υποχρεώσεις;
Η δέσμη των 16 παρεμβάσεων που ανακοινώθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 επιχειρεί να δώσει πιο συγκεκριμένη απάντηση. Οκτώ παρεμβάσεις επικεντρώνονται στην προστασία των οφειλετών και άλλες οκτώ στη διαφάνεια, την εποπτεία και τη λογοδοσία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.[1]
Οι αλλαγές αυτές αναμένεται να αποκτήσουν νομοθετική μορφή. Η τελική διατύπωση των διατάξεων θα καθορίσει πώς και από πότε θα εφαρμόζονται. Η κατεύθυνση, όμως, έχει ήδη παρουσιαστεί: συγκεκριμένες προθεσμίες, ουσιαστική ενημέρωση και συνέπειες όταν παραβιάζονται οι υποχρεώσεις απέναντι στον οφειλέτη.[2]
Δικαιώματα υπάρχουν ήδη. Το ζητούμενο είναι να μπορούν να ασκηθούν
Η διαχείριση μιας οφειλής δεν βρίσκεται έξω από το δίκαιο. Ο ν. 4224/2013 και ο Κώδικας Δεοντολογίας της Τράπεζας της Ελλάδος, όπως αναθεωρήθηκε με την απόφαση ΕΠΑΘ 392/1/31.5.2021, καθώς και ο ν. 5072/2023, συγκροτούν βασικούς άξονες του υφιστάμενου πλαισίου.[2]
Αυτό έχει σημασία για τον αναγνώστη που αναρωτιέται αν πρέπει απλώς να περιμένει τις νέες ρυθμίσεις. Η υπόθεσή του χρειάζεται αξιολόγηση με βάση τις δυνατότητες που υπάρχουν σήμερα. Μία ανακοινωθείσα αλλαγή δεν αναστέλλει από μόνη της μια προθεσμία ούτε υποκαθιστά την έγκαιρη νομική ενέργεια.
Η μεταβίβαση του δανείου αλλάζει τον δικαιούχο της απαίτησης. Δεν εξαφανίζει τα δικαιώματα του δανειολήπτη.
Το «θα σας απαντήσουμε» αποκτά προθεσμία.
Για τον άνθρωπο που προσπαθεί να ρυθμίσει, η αναμονή έχει κόστος. Δυσκολεύει τον οικογενειακό προγραμματισμό, εντείνει την αβεβαιότητα και αφήνει ανοιχτό το ερώτημα αν η πρόταση που συζητείται θα φτάσει ποτέ σε συμφωνία.
Σχεδιάζεται νέα αυτοτελής διαδικασία διμερούς ρύθμισης: ο οφειλέτης θα υποβάλλει αίτηση και πλήρη φάκελο, ο πιστωτής θα απαντά εντός τριών μηνών με βιώσιμη πρόταση ή αιτιολογημένη απόρριψη, ο οφειλέτης θα διαθέτει έναν μήνα για ανταπόκριση και η διαδικασία θα ολοκληρώνεται το αργότερο σε έξι μήνες.[1]
Η υπέρβαση του τριμήνου από τον πιστωτή προβλέπεται να συνδέεται με καταγραφή της παράβασης, αναστολή εκτοκισμού και κεφαλαιοποίησης τόκων και ενημέρωση της Τράπεζας της Ελλάδος.[2]
Η ουσία της παρέμβασης βρίσκεται στη σύνδεση της καθυστέρησης με συγκεκριμένη συνέπεια. Η προθεσμία παύει έτσι να αποτελεί απλώς μια προσδοκία του πολίτη για καλύτερη εξυπηρέτηση.
Μία δόση που δεν μπορείς να πληρώσεις δεν λύνει το πρόβλημα
Το ύψος μιας δόσης είναι το πρώτο που κοιτάζει κανείς. Η πραγματική βιωσιμότητα, όμως, κρίνεται και από τη διάρκεια, το συνολικό κόστος και το διαθέσιμο εισόδημα μετά τις βασικές ανάγκες της οικογένειας.
Σύμφωνα με τον ανακοινωθέντα σχεδιασμό, η πρόταση θα πρέπει να είναι έγγραφη, κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, με βάση το εισόδημα και την περιουσιακή κατάσταση. Όπου υπάρχουν δύο εφικτές εναλλακτικές, θα παρουσιάζονται και οι δύο. Η απόρριψη αιτήματος θα αιτιολογείται εγγράφως.[1]
Αυτό επιτρέπει στον οφειλέτη να εξετάζει τι του προτείνεται και στον νομικό του παραστάτη να ελέγχει τη βάση της πρότασης. Η αιτιολογία αποκτά πρακτική αξία όταν βοηθά να εντοπιστεί γιατί μία λύση θεωρήθηκε εφικτή ή γιατί αποκλείστηκε.
Ο στόχος μιας ρύθμισης πρέπει να είναι να τηρηθεί.
Η προκαταβολή δεν πρέπει να κλείνει την πόρτα στη ρύθμιση
Μπορεί ένας οφειλέτης να ανταποκριθεί σε μηνιαίες δόσεις και να αδυνατεί να συγκεντρώσει ένα μεγάλο ποσό αμέσως. Εκεί ακριβώς μία διαπραγμάτευση μπορεί να σταματήσει πριν καν αρχίσει η αποπληρωμή.
Προτείνεται ανώτατο όριο προκαταβολής 15% της οφειλής στις απευθείας διμερείς ρυθμίσεις. Το ποσοστό αυτό αποτελεί ανώτατο όριο και μπορεί να είναι χαμηλότερο όταν συνεκτιμώνται ιδιαίτερη οικονομική δυσχέρεια, κοινωνικά δεδομένα ή ειδικά προβλήματα υγείας.[2]
Η διάκριση έχει σημασία: το πλαφόν δεν πρέπει να διαβαστεί ως υποχρεωτική προκαταβολή 15% για όλους. Η οικονομική δυνατότητα παραμένει καθοριστικό στοιχείο μιας συμφωνίας που μπορεί να λειτουργήσει.
Πριν από τον πλειστηριασμό, πρόταση με πραγματικό περιεχόμενο
Όταν υπάρχει ημερομηνία πλειστηριασμού, η συζήτηση παύει να είναι αφηρημένη. Ο χρόνος αποκτά βάρος και κάθε επιλογή πρέπει να εξεταστεί με ακρίβεια.
Η ήδη υφιστάμενη υποχρέωση πρότασης ρύθμισης τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό προτείνεται να ενισχυθεί ουσιωδώς. Το βάρος μεταφέρεται στην καταλληλότητα, τη βιωσιμότητα και την τεκμηρίωσή της βάσει της πραγματικής δυνατότητας αποπληρωμής.[1]
Η νομική διαφορά είναι κρίσιμη: η αποστολή μιας πρότασης και η ουσιαστική αξιολόγηση των δεδομένων του οφειλέτη είναι διαφορετικά ζητήματα ελέγχου. Η συγκεκριμένη υπόθεση θα πρέπει να εξετάζεται με βάση τις εφαρμοστέες διατάξεις και τα έγγραφά της.
Η ανακοίνωση δεν σημαίνει ότι κάθε πλειστηριασμός ακυρώνεται. Σημαίνει ότι ο οφειλέτης έχει ακόμη περισσότερους λόγους να ζητήσει εγκαίρως έλεγχο της διαδικασίας και των διαθέσιμων λύσεων.
«Τόσα χρωστάτε»: ο αριθμός χρειάζεται εξήγηση
Πόσο από το υπόλοιπο είναι κεφάλαιο; Πόσο είναι τόκοι; Ποιες πληρωμές έχουν καταχωριστεί; Με ποιο επιτόκιο έγιναν οι υπολογισμοί;
Αυτές είναι ουσιαστικές ερωτήσεις για οποιονδήποτε καλείται να αναλάβει μια μακροχρόνια υποχρέωση. Χωρίς τα σχετικά στοιχεία, η αξιολόγηση της απαίτησης γίνεται δυσκολότερη.
Σχεδιάζεται δωρεάν πρόσβαση σε συμβάσεις και τροποποιήσεις, ιστορικό καταβολών, τρόπο υπολογισμού επιτοκίου και ανάλυση κεφαλαίου, τόκων, προμηθειών και άλλων επιβαρύνσεων. Εφόσον τα στοιχεία δεν είναι ήδη πλήρως διαθέσιμα στο σύστημα προσωποποιημένης πληροφόρησης, θα χορηγούνται εντός 45 ημερών. Η μη εμπρόθεσμη χορήγηση προβλέπεται να συνεπάγεται αναστολή της τοκοφορίας μέχρι την πλήρη παροχή τους.[1]
Η ενημέρωση συνδέεται έτσι με οικονομική συνέπεια για τον πιστωτή. Για τον οφειλέτη, η πρακτική αξία παραμένει η δυνατότητα να ελέγξει την απαίτηση πριν αποφασίσει πώς θα την αντιμετωπίσει.
Πληρώνεις τη ρύθμιση; Η συνέπειά σου πρέπει να έχει αντίκρισμα
Μία ενεργή συμφωνία αποπληρωμής οργανώνει τη ζωή ενός νοικοκυριού. Η ασφάλεια ότι θα τηρηθεί και από τις δύο πλευρές είναι βασική προϋπόθεση της λειτουργίας της.
Για τον συνεπή οφειλέτη προτείνεται απαγόρευση καταγγελίας της ρύθμισης, έκδοσης ή εκτέλεσης διαταγής πληρωμής, κατάσχεσης και συνέχισης πλειστηριασμού. Η ίδια προστασία προβλέπεται όταν η αδυναμία πληρωμής οφείλεται στη μη χορήγηση αναγκαίων στοιχείων από τον πιστωτή ή τον servicer.[1][2]
Σε παραβίαση, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει αυτοδίκαιη ακυρότητα των σχετικών πράξεων, πίστωση ποσού ίσου με πέντε μηνιαίες δόσεις, πεντάμηνη παράταση χωρίς επιβάρυνση, αποκατάσταση των συνεπειών και διοικητικό πρόστιμο 50.000 έως 500.000 ευρώ.[1]
Το πρόστιμο αποτελεί διοικητική κύρωση· δεν είναι ποσό που εισπράττει ο οφειλέτης. Η πίστωση των δόσεων είναι διαφορετική προβλεπόμενη συνέπεια. Η ακρίβεια εδώ προστατεύει τον πολίτη από λανθασμένες προσδοκίες.
Η συνέπεια σε μία συμφωνία αφορά και τις δύο πλευρές.
Το παλιό δάνειο και το βάρος των συσσωρευμένων επιβαρύνσεων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σχεδιαζόμενη επαναφορά και διεύρυνση της προστασίας του άρθρου 39 ν. 3259/2004 και του άρθρου 30 ν. 2789/2000, για δάνεια και πιστώσεις σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, χωρίς προθεσμία αίτησης και χωρίς τους προηγούμενους περιορισμούς ως προς το ύψος ή τη φύση του δανείου.[2]
Το επίσημο συγκριτικό κείμενο συνοψίζει την παρέμβαση με αναφορά σε ανώτατο όριο τριπλάσιου του αρχικού κεφαλαίου και σε αναπροσαρμογή των απαιτήσεων από τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης.[2]
Το ακριβές πεδίο εφαρμογής και ο τρόπος υπολογισμού θα καθοριστούν από την τελική διάταξη. Οι 90 ημέρες αποτελούν στοιχείο του νέου σχεδιασμού και δεν πρέπει να συγχέονται με γενική προϋπόθεση εφαρμογής του υφιστάμενου άρθρου 39.
Για τον αναγνώστη με παλαιό δάνειο, το πρακτικό μήνυμα είναι να εξετάσει τα δεδομένα της δικής του απαίτησης. Η σχέση αρχικού κεφαλαίου, καταβολών και σημερινού υπολοίπου χρειάζεται τεκμηριωμένο υπολογισμό.
Οι εταιρείες διαχείρισης υπό αυστηρότερο έλεγχο
Οι servicers υπάγονται ήδη σε πλαίσιο αδειοδότησης και εποπτείας. Οι παρεμβάσεις προτείνουν πρόσθετη δημοσιοποίηση οικονομικών στοιχείων, δεδομένων χαρτοφυλακίων και παραπόνων, ετήσια στρατηγικά σχέδια στην Τράπεζα της Ελλάδος και ενίσχυση και δημοσιοποίηση κυρώσεων. Στις τιτλοποιήσεις με κρατική εγγύηση σχεδιάζεται ανεξάρτητος ετήσιος διαχειριστικός έλεγχος, επιπλέον του πλαισίου του ν. 4649/2019.[2]
Ο έλεγχος της διαχείρισης απαιτήσεων αφορά την αξιοπιστία ολόκληρου του συστήματος. Ο πολίτης χρειάζεται να γνωρίζει ότι οι υποχρεώσεις διαφάνειας συνοδεύονται από μηχανισμούς που μπορούν να ελέγξουν τη συμμόρφωση.
Το σημαντικότερο βήμα μπορεί να γίνει σήμερα
Κανένα άρθρο γενικής ενημέρωσης δεν μπορεί να κρίνει τη νομιμότητα μιας συγκεκριμένης απαίτησης. Μπορεί, όμως, να βοηθήσει τον αναγνώστη να αναγνωρίσει τις σωστές ερωτήσεις και να κινηθεί εγκαίρως.
Ποιος είναι ο δικαιούχος του δανείου; Ποιος το διαχειρίζεται; Πώς προέκυψε η οφειλή; Έχουν υπολογιστεί οι καταβολές; Υπάρχει δυνατότητα βιώσιμης διμερούς ρύθμισης ή προσφυγής στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό; Έχει επιδοθεί έγγραφο που απαιτεί άμεση ενέργεια;
Οι απαντήσεις αρχίζουν από τη συγκέντρωση συμβάσεων, αποδεικτικών πληρωμών, αλληλογραφίας και επιδοθέντων εγγράφων. Συνεχίζονται με εξατομικευμένη νομική αξιολόγηση.
Μην περιμένεις την ημερομηνία του πλειστηριασμού για να μάθεις ποια δικαιώματα έχεις.
Το χρέος είναι μια υποχρέωση που χρειάζεται αντιμετώπιση. Η διαφάνεια, η ενημέρωση και η τήρηση των κανόνων είναι υποχρεώσεις εκείνου που το απαιτεί. Η ποιότητα του νέου πλαισίου θα κριθεί τελικά από τις διατάξεις που θα θεσπιστούν και από την εφαρμογή τους.
Και αυτή η ενημέρωση αξίζει να φτάσει πέρα από εκείνον που ήδη αναζητά βοήθεια. Ένας φίλος μπορεί να διαπραγματεύεται σιωπηλά τη ρύθμισή του. Ένας συγγενής μπορεί να θεωρεί ότι δεν έχει περιθώριο αντίδρασης. Ένας συνάδελφος μπορεί να πληρώνει χωρίς να γνωρίζει πώς διαμορφώθηκε η απαίτηση.
Αν γνωρίζεις έναν άνθρωπο που αντιμετωπίζει τέτοια αγωνία, μοιράσου μαζί του αυτή την ενημέρωση. Η έγκαιρη γνώση μπορεί να τον βοηθήσει να κάνει το επόμενο σωστό βήμα.
Πηγές τεκμηρίωσης
[1] Ελληνική Κυβέρνηση, ανακοίνωση της 30.9.2026, «Νέο πλαίσιο για το ιδιωτικό χρέος και τους servicers – 16 νέες παρεμβάσεις».
[2] Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, «Ισχύον πλαίσιο και προτεινόμενες νέες ρυθμίσεις για τη διμερή ρύθμιση οφειλών, τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων και την προστασία των οφειλετών», ιδίως σ. 1–8.
https://minfin.gov.gr/wp-content/uploads/2026/09/Κείμενο_Σύγκρισης_.pdf
