Γράφει ο Παναγιώτης Γρηγοριάδης*
Νεότητα και νεανικότητα
Αχ, νεότητα! Και ποιος δε νοσταλγεί τη νεανικότητα της νεότητας; Και ποιος δεν εύχεται η νεότητα να ήταν το συνώνυμο της αιωνιότητας; “Forever young, I want to be forever young.” τραγουδά το συνθ-ποπ συγκρότημα ονόματι Alphaville. Και όχι άδικα εδώ που τα λέμε. Η έννοια της νεότητας εμπερικλείει τα εποικοδομητικότερα χρόνια της ζωής του ανθρώπου. Είναι συνυφασμένη με την ανεμελιά, τη δημιουργικότητα και την αίσθηση ότι ο κόσμος μάς ανήκει και είμαστε προορισμένοι για να τον κατακτήσουμε. Από τις συζητήσεις με τις ομάδες των συνομηλίκων για το τι θέλουμε να κάνουμε επαγγελματικά στη ζωή μας μέχρι τις λογομαχίες για την καταλληλότερη μόδα και το καλύτερο στέκι για τα σαββατόβραδα, όλοι έχουμε κάτι να θυμόμαστε από τα νεανικά μας χρόνια.
Οι νέοι τείνουν να υιοθετούν γλωσσικούς κώδικες για να εξυπηρετούν τις ιδιαίτερες επικοινωνιακές ανάγκες τους. Ο λόγος για τη νεανική ιδιόλεκτο. Γιατί ιδιόλεκτος; Γιατί έχει έντονο το στοιχείο του ιδιότυπου, του ιδιόρρυθμου ίσως. Στον δημόσιο διάλογο διακρίνουμε ανάμεσα σε προσωπική και κοινωνική ιδιόλεκτο. Η προσωπική ιδιόλεκτος είναι ο τρόπος με τον οποίο κάθε άνθρωπος επιλέγει να εκφράζεται σύμφωνα με τις εμπειρίες του και τις επιρροές που δέχεται κυρίως από το στενό περιβάλλον του. Η κοινωνική ιδιόλεκτος αντιπροσωπεύει ένα σύνολο προσωπικών ιδιολέκτων οι οποίες ανταμώνουν και βρίσκουν κάποια σημεία τομής για να αλληλεπιδράσουν. Έτσι λειτουργεί και η νεανική ιδιόλεκτος: είναι μια επίσημη ανεπίσημη κοινωνική ιδιόλεκτος, συμπερασματικά δεν ακολουθεί τους επίσημους κανόνες της πρότυπης γλώσσας.
Ενδεικτικό λεξιλόγιο νεανικής ιδιολέκτου
Η νεανική ιδιόλεκτος αποτελεί πολύ συχνά παράγοντα σύγκρουσης μεταξύ παλιάς και νέας γενιάς. Από τη μια, η παλιά γενιά, έχοντας αλλιώτικα βιώματα, αδυνατεί να κατανοήσει την ανάγκη των νεαρών ατόμων να ξεχωρίσουν. Από την άλλη, η νέα γενιά θεωρεί πως η παλιά γενιά επιχειρεί να πετύχει συνεχιζόμενη ομοιογένεια στο πέρασμα του χρόνου και αντιδρά. Και κάπως έτσι το χάσμα γενεών γίνεται ολοένα και πιο αγεφύρωτο. Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση. Η προσπάθεια της νέας γενιάς για καινοτομία και εξέλιξη είναι απολύτως φυσιολογική και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν κάτι τοξικό. Θα πρέπει όμως η νέα γενιά να αποδεχθεί ότι η γλώσσα είναι δημιούργημα αιώνων και έχει απαράβατους κανόνες. Η καινοτομία δεν σημαίνει αλλοίωση και τα όρια μεταξύ καινοτομίας και αλλοίωσης είναι αρκετά λεπτά. Στα δικά μου μάτια, ο μεγαλύτερος προβληματισμός επί της νεανικής ιδιολέκτου γεννάται από τα Greeklish, δηλαδή τα Ελληνοαγγλικά, γνωστά και ως Λατινοελληνικά. Δεδομένου του μη λατινικού αλφαβήτου της Στάνταρτ Ελληνικής, τα Greeklish συνιστούν ίσως κατά μια ευρεία έννοια alloiwsh. Κάτι παρόμοιο ισχύει και για τις υπόλοιπες μορφές νεανικής ιδιολέκτου, που συχνά περιλαμβάνουν μίξεις ξενόφερτων λέξεων με ελληνικές καταλήξεις ή και ανεπίσημες συντομογραφίες, π.χ. «τπτ» αντί για «τίποτα», αλλά ας τσιλάρουμε. Ή μάλλον ας chillaroume. Δεν είναι τόσο σοβαρά τα πράγματα όσο φαίνονται.
Κανένα αγαθό δεν είναι φύσει καλό ή κακό. Όλα εξαρτώνται από το πώς το καθετί αξιοποιείται. Ας ρίξουμε νερό στο κρασί μας και ας δούμε την κατάσταση ρεαλιστικά. Η νέα γενιά επιθυμεί να αφήσει ανεξίτηλο το αποτύπωμά της στο πέρασμα του χρόνου και αυτό είναι παραπάνω από εντάξει. Από την άλλη, επειδή το αίμα βράζει και ο ζήλος είναι συχνά υπερβάλλων, είναι πιθανό να προκύψουν ολισθήματα. Η ευθύνη της παλιάς γενιάς δεν είναι να γκρεμίσει τις γέφυρες που χτίζει η νέα γενιά προς την καινοτομία, αλλά να συνδράμει στο να γίνουν πιο στέρεες. Κάτι τέτοιο χρειάζεται υπομονή και κατανόηση από όλες τις πλευρές. Τι κι αν η παλιά γενιά μπορεί μέσω της νεανικής ιδιολέκτου να αναβιώσει τη νεανικότητά της σε άλλα δεδομένα; Γιατί όχι; Παλιά και νέα γενιά δεν έχουν τίποτα να μοιράσουν, μα έχουν πολλά να μοιραστούν. Αν δεν τα μοιραστούν μέσω της γλώσσας, τότε πώς; Η νεανική ιδιόλεκτος μάς προ(σ)καλεί μικρούς και μεγάλους να την εξερευνήσουμε και να γίνουμε κοινωνοί του μοναδικού κόσμου της! Όσοι πιστοί προσέλθετε!
*Ο Παναγιώτης Γρηγοριάδης διδάσκει Γερμανικά ως ξένη γλώσσα (Deutsch als Fremdsprache) και είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών στη Νευρογλωσσολογία (MSc in Neurolinguistics
