Συνέντευξη του φωτογράφου Λουκά Βασιλικού στον Ανδρέα Κατσικούδη για το polismagazino.gr
Γεννήθηκα και μεγάλωσα στο Ηράκλειο Κρήτης και το 1996 μετακόμισα στην Αθήνα. Η φωτογραφία αποτελεί εδώ και πολλά χρόνια τη μεγάλη μου δημιουργική αγάπη και έναν τρόπο να παρατηρώ, να εκφράζομαι και να αποτυπώνω όσα με εμπνέουν. Είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό κομμάτι της ζωής μου που συνεχίζει διαρκώς να με εξελίσσει ως άνθρωπο.
Η πρώτη μου επαφή με τη φωτογραφία ξεκίνησε γύρω στα 20 μου, όταν αγόρασα την πρώτη μου φωτογραφική μηχανή. Τότε φωτογράφιζα κυρίως για να κρατάω αναμνήσεις, με κάποιες μικρές δόσεις καλλιτεχνικής αναζήτησης. Η ουσιαστική αρχή όμως ήρθε στις αρχές του 2006, όταν παρακολούθησα ένα σεμινάριο Photoshop. Εκεί ο δάσκαλος —και αργότερα φίλος μου— Μάνος Λυκάκης μάς σύστησε μέσα από τη δουλειά μεγάλων φωτογράφων σε έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο. Αυτό ήταν το έναυσμα. Από τότε άρχισα να φωτογραφίζω καθημερινά, να βγαίνω στον δρόμο και να αναζητώ τη δική μου οπτική γλώσσα.
Τα πρώτα χρόνια παρακολούθησα για αρκετό διάστημα μαθήματα φιλοσοφίας της φωτογραφίας με τον Αχιλλέα Νάσιο, μέσα από τα οποία άρχισα να βλέπω την εικόνα με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο. Στη συνέχεια παρακολούθησα το ετήσιο σεμινάριο του Πλάτωνα Ριβέλλη και για αρκετά χρόνια ήμουν μέλος του Φωτογραφικού Κύκλου.
Παράλληλα, είχα την ευκαιρία να συμμετάσχω σε workshops σημαντικών φωτογράφων, όπως οι Michael Ackerman, Jacob Aue Sobol, Anders Petersen, Pedro Meyer και David Gibson, εμπειρίες που με επηρέασαν και με βοήθησαν να εξελίξω τη φωτογραφική μου ματιά. Εξίσου σημαντικοί όμως ήταν και οι άνθρωποι με τους οποίους μοιραζόμασταν την ίδια αγάπη για τη φωτογραφία. Μέσα από τη συναναστροφή, τις συζητήσεις και την ανταλλαγή απόψεων εξελίχθηκα όχι μόνο φωτογραφικά, αλλά και στον τρόπο που αντιλαμβάνομαι την τέχνη γενικότερα.
Εδώ και αρκετά χρόνια η σχέση μου με τη φωτογραφία έχει αποκτήσει και επαγγελματική διάσταση, καθώς διδάσκω φωτογραφία στο σωματείο Blink. Παρ’ όλα αυτά, το βασικό μου ενδιαφέρον παραμένει η προσωπική μου φωτογραφία, η οποία αποτελεί μέρος της καθημερινότητάς μου. Όταν δεν φωτογραφίζω για τα δικά μου project, αναζητώ και μελετώ τη δουλειά φωτογράφων που με ενδιαφέρουν και με εμπνέουν.
Πριν από τρία χρόνια είχα τη χαρά να δω τη δουλειά μου να εκδίδεται από τον ιταλικό εκδοτικό οίκο Eyeshot, στο φωτογραφικό βιβλίο «6 Degrees of Separation». Το βιβλίο κυκλοφόρησε σε δύο εκδόσεις, οι οποίες έχουν εξαντληθεί. Επίσης, ο ανεξάρτητος εκδοτικός οίκος Bump Books από το Λονδίνο εξέδωσε το «The Promised Land», ένα βιβλίο με φωτογραφίες μου από την Πολωνία. Έχω συμμετάσχει σε δεκάδες ομαδικές εκθέσεις και έχω παρουσιάσει αρκετές ατομικές, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Παράλληλα, έχω γράψει κείμενα για το περιοδικό «Φωτογράφος», ενώ φωτογραφίες μου έχουν συμπεριληφθεί σε φωτογραφικά βιβλία του εξωτερικού. Τέλος, έχω επιμεληθεί αρκετές εκθέσεις στο πλαίσιο της φωτογραφικής ομάδας του Blink.
Όταν βρίσκομαι στον δρόμο, νιώθω ότι έχω την ελευθερία να δημιουργώ μέσα από την πραγματικότητα και να την μεταμορφώνω σε φωτογραφικό γεγονός. Δεν έχω συγκεκριμένα αγαπημένα μέρη, γιατί θεωρώ ότι φωτογραφία μπορεί να γίνει οπουδήποτε. Μου αρέσει όμως να ταξιδεύω και να φωτογραφίζω, γιατί αλλάζω περιβάλλον και εικόνες γύρω μου και έτσι μου είναι πιο εύκολο να φωτογραφίζω στον δρόμο. Αγαπώ επίσης να φωτογραφίζω τους οικείους μου. Το θεωρώ πολύ δύσκολο θέμα, αλλά μπορεί να δώσει πολύ δυνατές φωτογραφίες, ακριβώς επειδή είσαι συναισθηματικά μέσα στο θέμα σου.
Η φωτογραφία δρόμου είναι ένα παιχνίδι με το άγνωστο. Δεν ξέρεις ποτέ τι θα συναντήσεις και αυτό την κάνει διασκεδαστική, αλλά και δύσκολη. Βγαίνω στον δρόμο, μιλάω με ανθρώπους που δεν γνωρίζω, παρατηρώ το φως και η μηχανή γίνεται ο τρόπος μου να κατανοήσω τον κόσμο γύρω μου.
Μια φωτογραφία είναι καλή όταν σε κάνει να αναρωτηθείς και δεν σου δίνει έτοιμη απάντηση. Αυτό είναι πάντα η μεγάλη πρόκληση. Να δίνουμε ερωτήματα αντί για απαντήσεις. Για να φτάσεις εκεί, χρειάζεται πολλή δουλειά, επιμονή και υπομονή, αλλά και να εξελίσσεσαι ως άνθρωπος. Όσο για το τι επιτρέπεται, το κρίνει η ηθική του καθενός. Ο βασικός κανόνας για μένα είναι να σέβεσαι τον προσωπικό χώρο των ανθρώπων.
Δεν έχει σημασία αν η φωτογραφία είναι έγχρωμη ή ασπρόμαυρη. Σημασία έχει ο φωτογράφος να μπορεί να μιλήσει για τον εαυτό του και για όσα τον απασχολούν. Η φόρμα που θα διαλέξει είναι καθαρά προσωπική επιλογή. Προσωπικά χρησιμοποιώ και τις δύο γλώσσες, έγχρωμο και ασπρόμαυρο, ανάλογα με το project στο οποίο δουλεύω.
Μου αρέσει να βλέπω κινηματογράφο. Οι εικόνες των ταινιών μού δίνουν ερεθίσματα για τη δική μου προσωπική φωτογραφία. Παρακολουθώ επίσης φωτογράφους που αγαπώ. Βλέπω πώς εξελίσσουν τη δουλειά τους και εμπνέομαι από αυτήν. Πολλές φορές με εμπνέουν και οι μαθητές μου, γιατί η φρέσκια ματιά τους με βοηθά να δω την φωτογραφία διαφορετικά.
Στην αρχή της φωτογραφικής του διαδρομής, κάθε φωτογράφος εμπνέεται και ουσιαστικά αντιγράφει στοιχεία από το έργο φωτογράφων που αγαπά. Είναι ένας φυσιολογικός τρόπος να μάθεις: βλέπεις πώς σκέφτονται οι άλλοι και προσπαθείς να καταλάβεις γιατί οι εικόνες τους σε αγγίζουν. Ο Trent Parke και ο Michael Ackerman ήταν από τους πρώτους φωτογράφους που αγάπησα. Πήρα στοιχεία από τη φόρμα που χρησιμοποιούσαν και από τον τρόπο που έβλεπαν τον κόσμο γύρω τους. Η δουλειά τους μου έδειξε ότι η φωτογραφία μπορεί να είναι κάτι πολύ προσωπικό και έντονο και όχι απλώς μια καταγραφή. Με τον καιρό, όμως, ο φωτογράφος σταματά να μιμείται και αρχίζει να βρίσκει τη δική του οπτική γλώσσα. Αυτό είναι και το ζητούμενο: να μπορείς να μιλάς με τον δικό σου τρόπο για όσα σε απασχολούν. Οι επιρροές δεν χάνονται, απλώς γίνονται μέρος της δικής σου ματιάς.
Δεν χρησιμοποιώ τίτλους ή κείμενα στις φωτογραφίες μου. Θέλω ο θεατής να παρατηρήσει και να φανταστεί ό,τι θέλει εκείνος. Όταν βάζουμε κείμενο ή τίτλο, χωρίς να το καταλάβουμε κατευθύνουμε τον θεατή προς τη δική μας ανάγνωση της φωτογραφίας. Παρ’ όλα αυτά, κάποιες δουλειές χρειάζονται κείμενο και κάποιες όχι. Εξαρτάται από το περιεχόμενο και από το τι θέλουν να πουν. Σε καμία περίπτωση όμως δεν είμαι κατά.
Ο επόμενος στόχος μου είναι να εκδοθεί το φωτογραφικό μου βιβλίο «Backyard», ένα project που θα ήθελα πολύ να ολοκληρωθεί και σε αυτή τη μορφή. Παράλληλα, στις 31 Οκτωβρίου 2026 εγκαινιάζεται η ατομική μου έκθεση στη γκαλερί ΝΚ, με τίτλο «6 Degrees of Separation».
Οι συμβουλές που θα έδινα σε ένα νέο φωτογράφο: Να φωτογραφίζει κάθε μέρα και να βλέπει δουλειές μεγάλων φωτογράφων. Δεν υπάρχει πιο γρήγορος δρόμος για να βρεις τη δική σου οπτική γλώσσα από αυτά τα δύο. Η καθημερινή φωτογράφιση σού μαθαίνει να βλέπεις ακόμα κι όταν δεν έχεις έμπνευση. Η δουλειά των μεγάλων φωτογράφων σού δείχνει τι είναι δυνατό να γίνει με μια φωτογραφία και σε βοηθά να καταλάβεις τι σε συγκινεί πραγματικά. Επίσης χρειάζεται υπομονή. Η προσωπική ματιά δεν βρίσκεται από τη μια μέρα στην άλλη, και δεν πρέπει να βιάζεσαι να δείξεις τη δουλειά σου ή να τη συγκρίνεις με των άλλων. Με επιμονή, οι φωτογραφίες σου θα αρχίσουν να μιλάνε για σένα και αυτά που θέλεις να εκφράσεις.
Η μουσική, η λογοτεχνία και ιδιαίτερα ο κινηματογράφος αποτελούν σημαντικές επιρροές στη φωτογραφική μου δουλειά και στον τρόπο που βλέπω τις εικόνες.
Η αγαπημένη μου μουσική είναι η τζαζ. Από συγγραφείς αγαπώ ιδιαίτερα τον Χέρμαν Έσσε και τον Φραντς Κάφκα, ενώ στον κινηματογράφο αγαπημένοι μου σκηνοθέτες είναι ο Ταρκόφσκι, ο Μπουνιουέλ, ο Φελίνι, ο Αλμοδόβαρ και πολλοί άλλοι.
«Μια εικόνα, χίλιες λέξεις»: Δεν είμαι σίγουρος. Αυτό ίσως ισχύει περισσότερο στο φωτορεπορτάζ, όπου η εικόνα καταγράφει ένα γεγονός. Υπάρχουν όμως και πολλές λέξεις με τεράστιο βάρος που δύσκολα μπορείς να τις μετατρέψεις σε εικόνα, όπως η μοναξιά, η νοσταλγία ή η απώλεια. Μπορείς να φωτογραφίσεις έναν άνθρωπο που κάθεται μόνος σε ένα παγκάκι, αλλά η ίδια η λέξη «μοναξιά» κρύβει πολύ περισσότερα απ’ όσα φαίνονται. Γι’ αυτό πιστεύω ότι η εικόνα και η λέξη δεν αντικαθιστούν η μία την άλλη. Η καθεμία λέει κάτι που η άλλη δεν μπορεί να πει.
Στην καλλιτεχνική φωτογραφία, το μέσο δεν παίζει μεγάλο ρόλο. Σημασία έχουν η ματιά και η φαντασία του φωτογράφου, περισσότερο από το εργαλείο που χρησιμοποιεί για να δώσει εικόνα στη σκέψη του. Ναι, μπορεί κάποιος να κάνει σπουδαία δουλειά ακόμα και με ένα κινητό ή μια φτηνή μηχανή. Αυτό που μετράει είναι να ξέρει τι θέλει να πει.
Για μένα το ταλέντο είναι το 10% και η δουλειά το υπόλοιπο 90%. Το ταλέντο ίσως σου δίνει μια ώθηση στην αρχή, αλλά χωρίς καθημερινή δουλειά, επιμονή και υπομονή δεν πας μακριά. Η δουλειά είναι αυτή που κάνει τη διαφορά.
Διδάσκω φωτογραφία περίπου 14 χρόνια. Προσπαθώ να μοιραστώ με τους μαθητές μου όσα έμαθα μέσα από την εμπειρία μου ως φωτογράφος, ώστε να κερδίσουν χρόνο και, ίσως, να αποφύγουν κάποια από τα λάθη που έκανα εγώ στο παρελθόν. Αν και πιστεύω πως τα λάθη δεν μπορεί —και ίσως δεν πρέπει— να τα αποφεύγει κανείς εντελώς, καθώς αποτελούν αναπόσπαστο και απαραίτητο μέρος της διαδικασίας της μάθησης. Θεωρώ ότι η καλλιτεχνική φωτογραφία διδάσκεται. Γίνεται σιγά σιγά, καθώς ο μαθητής μαθαίνει την οπτική γλώσσα. Όποιος ενδιαφέρεται πραγματικά για τη φωτογραφία, θα βρει τον δάσκαλο που ανταποκρίνεται στο επίπεδό του. Υπάρχουν πολλές ομάδες φωτογραφίας όπου η φωτογραφία είναι σε δεύτερη μοίρα και προτεραιότητα έχει το κοινωνικό κομμάτι. Φυσικά και αυτό χρειάζεται, αλλά πιστεύω ότι σε μια ομάδα φωτογραφίας ο στόχος πρέπει να είναι ξεκάθαρος και να βασίζεται στη φωτογραφική δουλειά. Για κάποιον που ασχολείται πολλά χρόνια και έχει κολλήσει, χρειάζεται ένας ξεκάθαρος στόχος, ώστε να δουλέψει πάνω σε αυτόν.
Στην πραγματικότητα, αυτό κάνει η τέχνη: Είναι το όχημα που μας κάνει καλύτερους ανθρώπους. Όταν ξεκίνησα τη φωτογραφία, κατάλαβα ότι για να βελτιωθείς χρειάζεται και καλλιέργεια. Τα βιβλία, ο κινηματογράφος και η μουσική είναι οι παράλληλοι κόσμοι που γνώρισα μέσα από τη φωτογραφία.
https://www.instagram.com/lukasvasilikos/
https://lukasvasilikos.com/
