Με αφορμή την επικείμενη έκθεση του ζωγράφου Βασίλη Καρακατσάνη με τίτλο «Αστικά Εργαλεία» στην αίθουσα τέχνης Μεταμόρφωση της Θεσσαλονίκης (Μάρτιος-Απρίλιος 2026), ο καλλιτέχνης ξετυλίγει με τη μορφή ημερολογίου, τη σχέση του με τη Θεσσαλονίκη, από το 1980 έως σήμερα.
Αφίσες και στιγμιότυπα από την καλλιτεχνική του διαδρομή στην πόλη αυτή, παρουσιάζονται με νοσταλγία από τον ίδιο.
- 1980 Φοιτητής ακόμα στο προτελευταίο έτος της Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας, συμμετέχοντας σε διαγωνισμό της Textilia, που αφορούσε σχέδιο για ύφασμα, κερδίζω το δεύτερο βραβείο. Θυμάμαι το αυθημερόν ταξίδι μου για την παραλαβή του βραβείου στις εγκαταστάσεις της ΔΕΘ, το οποίο συνοδευόταν από χρηματικό ποσό που μου εξασφάλισε πολύ όμορφες διακοπές εκείνο το καλοκαίρι.
- 1990/91 Η Σάσα Νάτση μου τηλεφωνεί ζητώντας μου να παρουσιάσουμε την σειρά ‘Ρούχα-Clothes’ στην Γκαλερί Κ7 της οδού Κούσκουρα. Αυτή είναι η πρώτη μου ατομική έκθεση στη Θεσσαλονίκη και ακολουθεί η δεύτερη με τίτλο ‘Χαλιά-Carpets’.
Η Θεσσαλονίκη την εποχή εκείνη, στα δικά μου μάτια, ήταν μια πόλη σκοτεινή ζώντας με το σύμπλεγμα της συμπρωτεύουσας, της επαρχίας και της εγκατάλειψης. Το κοινό όμως με εξέπληξε. Άνθρωποι με μεγάλο ενδιαφέρον για τη ζωγραφική, με ζεστασιά και χαρά που μπορούσαν να δουν, κάτι να συμβαίνει.
- 1996/97 Στην Αίθουσα Τέχνης Κρεωνίδης της ‘Ολιας Μπεχλιβανίδου και του Γιάννη Κρεωνίδη παρουσιάζουμε τις ενότητες ‘Πάρτυ’ και ‘Σπίτια 2’ σε δύο εκθέσεις. Η γκαλερί είναι στην οδό Προξένου Κορομηλά, που από κεντρική γειτονιά μεταλλάσσεται πλέον σε εμπορικό κέντρο. Η πόλη αυτή αρχίζει να αλλάζει. Ζωντανεύει, αποτινάζει σιγά σιγά όλα αυτά που ήθελε να αποτινάξει. Γίνεται γοητευτική.
- Το 2000 στην Anny Balta Gallery μαζί με την Λίλη Μπακογιάννη και τη Λυδία Βεροπούλου παρουσιάζουμε την ενότητα Rosa Hybrida, ενώ το 2005 η Μάρω Λάγια μου παρουσιάζει την σειρά ‘Αστικά Υλικά’ στην Γκαλερί ΖΜ. Για όσους γνωρίζουν τη Μάρω και την Κατερίνα Καμάρα, αντιλαμβάνονται το πόσο σημαντικό συναπάντημα υπήρξε στη ζωή μου, η συμμετοχή μου στην οικογένεια αυτής της γκαλερί. Η Προξένου Κορομηλά που είναι η ΖΜ και όλη η πόλη έχουν απογειωθεί. Η Θεσσαλονίκη είναι πλέον μια αυτοδύναμη πρόταση, με αυτόνομη παρουσία.
Το 2010 επανέρχομαι στην ΖΜ και στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης που με δύο εκθέσεις γιορτάζουμε με μεγάλη συγκίνηση το τέλος της τεράστιας προσφοράς της ΖΜ μετά από 40 χρόνια ουσιαστικής συνεισφοράς στον πολιτισμό της χώρας μας και όχι μόνο της Θεσσαλονίκης. Παραθέτω το κείμενο εκείνης της έκθεσης:
Αγαπημένοι μας φίλοι και φίλες, στις 20 Μαΐου του 2010 θα βρείτε ένα άδειο Ζήτα-Μι. Μετά από πολλή σκέψη και συναισθηματική φόρτιση αποφασίσαμε ότι ήρθε η ώρα να κλείσει ο 40χρονος κύκλος ενός ιστορικού χώρου.
Το Ζήτα-Μι πέρασε στα χέρια μας από τον Παύλο και τη Μίνα Ζάννα. Γνωρίζαμε ότι ήταν ήδη ένα σύμβολο για τη γενιά του ΄60. Κλασσική μουσική και τζαζ, οι ποιητές και οι κινηματογραφόφιλοι, τα περιοδικά, οι συζητήσεις, οι συναντήσεις, τα καλά σχολεία, οι ωραίοι έφηβοι και οι ωραίες έφηβες, το πάθος που χαρακτήρισε τη γενιά των κινημάτων. Το «Ζήτα- Μι» της Αριστοτέλους …
… Τρεις γενιές θα μπορούσαν πράγματι να πουν «Ναι, ήμασταν όλοι εδώ» Κι αυτό το γεγονός θέλουμε να το ζήσουμε όλοι μαζί. Να κλείσουμε όλοι μαζί το Ζήτα-Μι που αγαπήσαμε, να κλείσει ο κύκλος όπως άρχισε. Με μια ιδέα. ‘Άδειο από αντικείμενα αλλά γεμάτο από τους ανθρώπους που το στήριξαν» σημειώνουν στη δισέλιδη αποχαιρετιστήρια επιστολή τους οι αδελφές Μάρω Λάγια και Κατερίνα Καμάρα καλώντας το κοινό αλλά κυρίως τους καλλιτέχνες σε μια μεγάλη γιορτή.
Το Ζήτα-Μι άνοιξε στα τέλη του 1955 από τον Παύλο Ζάννα και Α. Μαυροκορδάτο ως κατάστημα – έκθεσης και εμπορίας των «θρυλικών» γραφομηχανών «Ολιβέτι» αλλά και ειδικών δίσκων κλασσικής και τζάζ μουσικής) στον ισόγειο χώρο της οδού Αριστοτέλους 3. Το σχεδιασμό της πινακίδας ανέλαβε και υλοποίησε ο ζωγράφος – καθηγητής Νίκος Σαχίνης ενώ αυτόν του εσωτερικού χώρου της γκαλερί ο καθηγητής τότε της αρχιτεκτονικής και μετέπειτα πρύτανης του ΑΠΘ Δημήτρης Φατούρος.
Η σύζυγος του ενός εκ των ιδρυτών, η πιανίστρια Μίνα Ζάννα προσέθεσε στο κατάστημα είδη λαϊκής τέχνης και κεραμικά.
Στα 1968 ο Παύλος Ζάννας καταδικάστηκε (στη γνωστή ως «δίκη των έξι») σε φυλάκιση 10 ετών. Ακολούθησε η συνεργασία της Μίνας Ζάννα με τις αδελφές Μάρω Λάγια και Κατερίνα Καμάρα από το 1970. Στη διάρκεια της τριετίας που ακολουθεί, η αίθουσα της οδού Αριστοτέλους γίνεται στέκι αντιστασιακών εικαστικών, λογοτεχνών, φιλότεχνων. Τα «ονόματα» των καλλιτεχνών που εκθέτουν (Σπύρος Βασιλείου, Λουκάς Βενετούλιας, Νίκος Σαχίνης, Γιώργος Ζογγολόπουλος, Χρήστος Λεφάκης, Παναγιώτης Τέτσης, Παύλος Βασιλειάδης, Αλέξανδρος Ίσαρης, Αλέξης Ακριθάκης αλλά και οι Μανώλης Αναγνωστάκης, Κλείτος Κύρου κ.ά) ουσιαστικά «συστήνονται» στο κοινό της Θεσσαλονίκης. Παράλληλα η γκαλερί γίνεται ο χώρος στον οποίο συλλαμβάνεται και «γεννιέται» – είναι ουσιαστικά ο πρόγονος του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης. Στα 1993 η γκαλερί μεταφέρεται λίγες δεκάδες μέτρα ανατολικότερα. Στην οδό Προξένου Κορομηλά (στον αριθμό 1) όπου και συνεχίζει μέχρι σήμερα.
Τα καφέ κουτάκια, οι καφέ κορδέλες και το καφέ στρατσόχαρτο – σήματα κατατεθέντα του «καταστήματος» που «τύλιξαν» επί 55 χρόνια πίνακες, χειροποίητα κοσμήματα, πήλινα, λαμπάδες της λαμπρής, μικρά γλυπτά, υφαντά, κεντήματα και παλιές δαντέλες βρίσκονται ακόμα σε χιλιάδες σπίτια, στις μνήμες χιλιάδων ανθρώπων που πέρασαν κάποτε κάτω από το λογότυπο Ζήτα-Μι της πινακίδας του – δημιούργημα του ζωγράφου Νίκου Σαχίνη στην οδό Αριστοτέλους (από το 1955) κι ύστερα (τα τελευταία 27 χρόνια) στην οδό του Προξένου Κορομηλά της Θεσσαλονίκης.
Στη μεγάλη αποχαιρετιστήρια γιορτή που ετοιμάζεται ήδη για τις 20 Μαΐου ένα τεράστιο πανί κάμποτο θα «τρέξει» στους τοίχους (ισόγειο, υπόγειο, πατάρι) του Ζήτα-Μι της Προξένου Κορομηλά. Οι καλλιτέχνες που συμμετείχαν στα 55 χρόνια της πορείας του κλήθηκαν όλοι. Όσοι προσέλθουν θα κληθούν να προσφέρουν για …τελευταία φορά. Θα δημιουργήσουν στο λευκό πανί τον τελευταίο τους – για το Ζήτα-Μι πίνακα. Το έργο – μαμούθ που θα προκύψει, θα χαριστεί στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, σαν μια πρόταση μεταφυσικής συνέχειας ή…μουσειοποίησης των οραμάτων>.
Δίπλα από τη γκαλερί στο BALKAN οι συζητήσεις με τη Μάρω, τον Γιάννη Μπουτάρη και τον Γιώργο Γκολφίνο, τέλειωναν μόνο από την κούραση της νύχτας. Νιώθω ευλογημένος.
- Στην Artis Causa της Σοφίας Μουρατίδου το 2012 συμμετέχω στην έκθεση ‘Bonjour… και καληνύχτα!’ σε επιμέλεια Ανθής Αργυρίου.
- Το 2016 συμμετοχή στο REM-BrandName project | The authenticity of the Artist
στη γκαλερί της Λόλας Νικολάου, ενώ με την Papatzikou Gallery της Βέροιας γιορτάζουμε τα 10 χρόνια της γκαλερί στην 1η Art Thessaloniki στο περίπτερο 26.
- Στην 2η Art Thessaloniki το 2017, ο Πέτρος και η Ηλέκτρα Δουμά της Αίθουσας
Τέχνης Τεχνοχώρος της Αθήνας παρουσιάζουν την ενότητα ‘Carpets 2’ στο περίπτερο 14. Την ίδια χρονιά στην Artis Causa γίνεται σε επιμέλεια Θάλειας Στεφανίδου η επετειακή έκθεση ‘10 χρόνια Κύκλος’ για τα 10 χρόνια λειτουργίας του χώρου. Όταν δυστυχώς κλείνει μία γκαλερί ή ένα βιβλιοπωλείο, είναι σαν να μαραζώνει ένα σχολείο.
- Στη Λόλα Νικολάου το 2018 παρουσιάζουμε το ‘4 elements’ με τους Βαβάτση, Γκάγκα και Καπετανοπούλου.
Και φτάνουμε στο 2026 στην Αίθουσα Τέχνης Metamorfosis, που η Θάλεια Εξάρχου, η Μάγδα Βλάχου και η Αλεξάνδρα Μεζέ παρουσιάζουν την τελευταία μου δουλειά με τίτλο ‘Αστικά εργαλεία’.
Την έκθεση αυτή συνοδεύει το κείμενο του Κώστα Πράπογλου, όπου αναφέρει μεταξύ άλλων: <… Τα Αστικά Εργαλεία δεν είναι απλώς μια έκθεση εικόνων· είναι μια φιλοσοφική περιπλάνηση στο ρόλο του τοπίου στη διαμόρφωση των ταυτοτήτων μας, της μνήμης μας και της ηθικής μας πυξίδας. Με τις ζωντανές υφές των καμβάδων του μας προσκαλεί να επαναπροσδιορίσουμε τα συνηθισμένα εργαλεία της καθημερινότητάς μας ως ισχυρές μεταφορές, γεμάτες ιστορία και νόημα. Έτσι, μας προκαλεί να αμφισβητήσουμε τους τρόπους με τους οποίους κινούμαστε στην πόλη και να εξετάσουμε τι κρύβεται κάτω από την επιφάνειά της. Επαναπλαισιώνοντάς την ως δυναμικό παλίμψηστο, η έκθεση εξετάζει την αλληλεπίδραση της χωρικής αντίληψης με τη διαμόρφωση της ταυτότητας, παρακινώντας μας σε μια βαθύτερη εξέταση των μεταφυσικών δεσμών μεταξύ τόπου και εαυτού. Η δουλειά του Καρακατσάνη υπαινίσσεται μια ποιητική οντολογία, όπου το αθέατο διαμορφώνει έναν πιο ουσιαστικό δρόμο από το αισθητό και το ορατό.>
Με την μορφή ημερολογίου, από το 1980 έως σήμερα, βλέπω ξανά τη διαδρομή μου στην Θεσσαλονίκη, μια πόλη που συγκρινόμενη με την Αθήνα, παρόλα τα προβλήματα της, αγαπά περισσότερο τους ανθρώπους της.
Ευχαρίστως θα ζούσα εκεί.
Βασίλης Καρακατσάνης
‘Αστικά Εργαλεία’ | ‘Urban Tools’
Αίθουσα Τέχνης Metamorfosis, Χρυσοστόμου Σμύρνης 11, Θεσσαλονίκη, 546 22
+30 231 026 4730 – [email protected]
Ώρες λειτουργίας: Τρίτη/Πέμπτη/Παρασκευή 11:00 – 8:30, Τετάρτη & Σάββατο 11:00 – 3:30, Κυριακή & Δευτέρα κλειστά
- Εγκαίνια: Πέμπτη 5 Μαρτίου 2026 & ώρα 19:00
- Διάρκεια έως 18 Απριλίου 2026
- Κείμενο: Δρ. Κώστας Πράπογλου αρχαιολόγος-αρχιτέκτονας | επιμελητής εκθέσεων σύγχρονης τέχνης
Βασίλης Καρακατσάνης
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1957 όπου ζει και εργάζεται. Σπούδασε ζωγραφική, σκηνογραφία, τέχνη του βιβλίου και θεωρία της τέχνης στις Ανώτατες Σχολές Καλών Τεχνών της Αθήνας και της Βαρκελώνης, με υποτροφίες από το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ) και την Ισπανική Κυβέρνηση. Επίσης, σπούδασε συντήρηση αρχιτεκτονικών μνημείων στο Centro Europeo της Βενετίας με υποτροφία από το Συμβούλιο της Ευρώπης.
Από το 1982 έως σήμερα έχει παρουσιάσει (105) ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα, Κύπρο, Ισπανία, Ιταλία, Ινδονησία, Ισημερινό, Τουρκία, Δανία, H.A.E. & Γερμανία, ενώ έχει λάβει μέρος σε δεκάδες ομαδικές εκθέσεις και art fairs σε Ελλάδα και εξωτερικό. Art Athina, Contemporary Istanbul, Art Fair Luxembourg, Art Ankara Contemporary Art Fair, Affordable Art Fair-Milan, Art Thessaloniki, World Art Dubai, Art Innsbruck, Stockholm Art Fair, Europ’ART Geneva, IDF Expo Oman.
Έργα του βρίσκονται σε μουσεία, ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές στην Ελλάδα & το εξωτερικό.
