(Με αφορμή την Οκτωβριανή Επανάσταση -1917- που έγινε το Νοέμβρη)
Τουυ Αλέξανδρου Σταματουλάκη
Στα 1910 εμφανίστηκε η Ινέσα στη ζωή του ζεύγους Ουλιάνοφ που ζούσε στην εξορία του, στο Παρίσι,. Αν η σύζυγος του Λένιν, η Κρούπσκαγια, ήταν ο σταθερός βράχος στη ζωή του, η Ινέσα ήταν η θαλασσινή αύρα που δρόσιζε τη ζωή του απελπισμένου εκείνο τον καιρό, εξόριστου επαναστάτη. Ή καλύτερα η φλογερή πνοή του ανέμου που δονούσε τη ζωή του Βλαντιμίρ Ίλιτς Ουλιάνοφ, του Λένιν. Πολύ παλιότερα υπήρχαν φήμες για έναν δεσμό με την όμορφη Απολλωνάρια Γιακούμποβα.
Η Ινέσα Στεφάν Γουάιλντ γεννήθηκε στο Παρίσι στα 1874 από πατέρα Γάλλο και μητέρα κατά το ήμισυ Αγγλίδα. Μετά το θάνατο του πατέρα της, ανατράφηκε στο Λονδίνο. Στα δεκαπέντε της βρέθηκε στη Ρωσία δίπλα στη γιαγιά της και σε μια θεία της. Μιλούσε γαλλικά, αγγλικά, ρωσικά, ήξερε μουσική και ήταν έξυπνη, γεμάτη χάρη και ομορφιά. Έγινε οικονόμος σε πλούσια σπίτια και δεν άργησε να παντρευτεί στα δεκαοκτώ της το γόνο ενός πλούσιου εμπόρου, τον Αλεξάντρ Αρμάν, που πήρε το επίθετό του. Μαζί έκαναν πέντε παιδιά, αλλά το ανήσυχο πνεύμα της Ινέσα αναζητούσε εμπειρίες. Τα έφτιαξε με τον κουνιάδο της και μπλέχθηκε με διάφορες σοσιαλιστικές -παράνομες βέβαια- ομάδες. Συνελήφθη και εξορίστηκε. Ο σύζυγος τη στήριζε και φρόντιζε τα παιδιά. Στην εξορία μελέτησε οικονομία κι όταν την απέλυσαν έφυγε στο Παρίσι με τρία από τα παιδιά της. Εκεί συνάντησε το Βλαδίμηρο Ουλιάνοφ. Το Λένιν. Δεν άργησε να δημιουργηθεί ένας ερωτικός δεσμός, φλογερός, αλλά διακριτικός.
Ο Λένιν στις διάφορες ευρωπαϊκές χώρες της εξορίας του ζούσε με τη σύζυγό του, τη Νατζέζντα Κρούπσκαγια, η οποία εκτελούσε χρέη γραμματέα του, ενώ η μητέρα της, όσο ζούσε, φρόντιζε το καθημερινό νοικοκυριό. Η Ινέσα συμμετείχε με πάθος στις δραστηριότητες της οργάνωσης των μπολσεβίκων συμμετέχοντας σε κομματικές διαδικασίες και εκπροσωπώντας το Λένιν σε συνέδρια. Έγινε φίλη με την Κρούπσκαγια με μια σχέση αμοιβαίου σεβασμού και συνόδευε το ζεύγος σε εκδρομές, ταξίδια, περιπάτους και σε κάποιες περιπλανήσεις του στην Ευρώπη. Βέβαια η Κρούπσκαγια, έξυπνη γυναίκα, από νωρίς τα κατάλαβε όλα. Πρότεινε στο Λένιν να φύγει από τη ζωή του. Εκείνος αρνήθηκε. Ζούσαν στην Κρακοβία και μαζί ήταν και η Ινέσα, που έπαιρνε μέρος σε επικίνδυνες κομματικές αποστολές στη Ρωσία. Αποφάσισε όμως πως δεν μπορούσε να μένει άλλο εκεί κι έφυγε για το Παρίσι. Ήταν το 1913. Το Δεκέμβρη της ίδιας χρονιάς ο Λένιν της ζήτησε να διακόψουν διατηρώντας ζωντανή τη φιλία τους. Αυτό φανέρωναν και τα πολλά γράμματα που αντάλλασσαν μεταξύ τους. Ξεχείλιζαν από τρυφερότητα και καταπιεσμένο έρωτα. Η Ινέσα του έγραφε: «Εσύ κι εγώ χωρίσαμε, έχουμε χωρίσει, λατρευτέ μου!» και πως της αρκούσε να μένει κοντά του και δεν ήθελε τίποτα άλλο. Του πρότεινε να μένουν και οι τρεις μαζί, αλλά ο Λένιν το απέρριψε. Ο ίδιος αναγνώριζε πως την πλήγωσε πολύ, αλλά να μη του θυμώνει. Σε κάποιο γράμμα αργότερα της ζητούσε να φέρει, όταν θα συναντιόνταν, όλη την αλληλογραφία τους. Σίγουρα δεν ήθελε να υπάρχουν πειστήρια της σχέσης τους.
Στο θέμα του έρωτα ο Λένιν είχε μικροαστική ηθική. Συγκρούστηκε όχι μόνο με την Ινέσα στο θέμα του ελεύθερου έρωτα, όπως αποκαλύπτουν κάποιες επιστολές τους, αλλά και με την Αλεξάνδρα Κολοντάι, στέλεχος των μπολσεβίκων και υπουργό στην πρώτη σοβιετική κυβέρνηση, αλλά και με άλλους συντρόφους του. Πίστευε πως τα περί ελεύθερου έρωτα και όλα τα σχετικά δεν ταιριάζουν σε έναν προλετάριο. Και βέβαια οι επίσημες πηγές, κρατικές και κομματικές, της ΕΣΣΔ προσπάθησαν να εμφανίσουν τη σχέση με την Ινέσα Αρμάν ως αγνή φιλία. Ο διαχειριστής των προεδρικών αρχείων στρατηγός Βολκογκόνοφ υποστήριζε πως ο Λένιν είχε κι ένα εξώγαμο παιδί με την Ινέσα.
Με την κήρυξη του πολέμου ο Λένιν κατέφυγε στην ουδέτερη Ελβετία -Βέρνη και ύστερα στη Ζυρίχη. Οι θέσεις του είναι απλές: «Μετατρέψτε τον πόλεμο σε εμφύλιο, γκρεμίστε τον καπιταλισμό και χτίστε μια σοσιαλιστική κοινωνία». Το Φεβρουάριο του 1917 ξέσπασε η επανάσταση στη Ρωσία που γκρέμισε τον τσάρο. Στις 27 Μαρτίου ο Λένιν ύστερα από συνεννοήσεις με τους Γερμανούς του Κάιζερ, που πολεμούσαν ακόμα με τους Ρώσους, επιστρέφει με το περίφημο «σφραγισμένο» τρένο -δεν ήταν καθόλου σφραγισμένο, αλλά δεν έχει σημασία- στη Ρωσία. Μαζί του ταξίδευε η Κρούπσκαγια φυσικά, καμιά τριανταριά ρώσοι επαναστάτες και η Ινέσα Αρμάν. Οι «Θέσεις του Απρίλη» για σοσιαλιστική επανάσταση ξένισαν και τους πιο πιστούς μπολσεβίκους. Η κυβέρνηση του Αλεξάντερ Κερένσκι ήθελε να συλλάβει το Λένιν ως κατάσκοπο των Γερμανών. Ο Λένιν κρυβόταν.
Το βράδυ της 25ης προς 26ης Οκτωβρίου (παλιό ημερολόγιο) θα φθάσει στο Σμόλνι, για να διευθύνει την επανάσταση, μεταμφιεσμένος για τον κίνδυνο των αντιπάλων. Ο Λέον Νταβίντοβιτς Τρότσκι, ο πρόεδρος των σοβιέτ στην επανάσταση του 1905, είχε από καιρό προσχωρήσει στους μπολσεβίκους και καθοδηγούσε την Επαναστατική Στρατιωτική Επιτροπή.
Στα πρώτα πολύ δύσκολα μετεπαναστατικά χρόνια η Ινέσα ανέλαβε κρατικά καθήκοντα. Όταν ο Λένιν νοσηλευόταν ύστερα από την αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας εναντίον του τον Αύγουστο του 1918 ζήτησε να πάει κοντά του η Ινέσα. Για άγνωστου λόγους η Κρούπσκαγια έφυγε από το Κρεμλίνο κι έμενε σε ένα δωματιάκι ενός σχολείου.
Δουλεύοντας εντατικά κάτω από άσκημες συνθήκες η υγεία της Ινέσα σωματική και ψυχική κλονίστηκε. Επιστρέφοντας από μια αποστολή του Ερυθρού Σταυρού στη Γαλλία αρρώστησε. Ο Λένιν της έγραψε ζητώντας να πληροφορηθεί για την κατάστασή της και τη συμβούλευσε να προφυλάγετε από το κρύο.
Η Ινέσα κάπως ανάρρωσε κι ανέλαβε χρέη διερμηνέα στο 2ο Συνέδριο της Κομιντέρν. Υποτροπίασε. Σε ένα σημειωματάριο του συνεδρίου έγραψε: «Άραγε θα σταματήσω ποτέ να νιώθω πως πεθαίνω μέσα μου;». Ο Λένιν της πρότεινε να ξεκουραστεί στο εξωτερικό ή καλύτερα σε μια λουτρόπολη στο βόρειο Καύκασο. Εκεί η Ινέσα έπεσε σε μια επιδημία χολέρας, μολύνθηκε και τελικά πέθανε στις 24 Σεπτεμβρίου 1920. Ο Λένιν κατέρρευσε. Δε συγχωρούσε τον εαυτό του που αυτός της πρότεινε τον Καύκασο. Το φέρετρο έφθασε στο σταθμό της Μόσχας ύστερα από δεκαπέντε μέρες. Εκεί περίμενε ο Λένιν υποβασταζόμενος από την Κρούπσκαγια. «Δεν έχω ξαναδεί τόσο βασανισμένο άνθρωπο» έγραψε κάποια που παραβρέθηκε. Ίσως ο Λένιν να μην συνήλθε ποτέ. Κάποιοι είπαν πως θα ζούσε περισσότερο, αν δεν πέθαινε η Ινέσα. Κηδεύτηκε στις 12 Οκτωβρίου και θάφτηκε στο Τείχος του Κρεμλίνου ανάμεσα σε άλλους ήρωες της επανάστασης. Τα παιδιά της θα επισκέπτονταν συχνά το Λένιν και την Κρούπσκαγια, που τα αγαπούσε, ιδιαίτερα την κόρη της, την Ίνα.
Όταν πέθανε ο Λένιν η Κρούπσκαγια αντέδρασε στο να ταφεί σε μαυσωλείο. Πρότεινε να ταφεί στο Τείχος μαζί με τους άλλους συντρόφους του, δίπλα στον τάφο της Ινέσας. Το αίτημά της δεν έγινε δεκτό.
